الدجو : تاريكى . الجشوبة : سختى و تندى . النجى : كسى كه با او نجوا مىكنند . الندى : جايى كه در آن گرد مىآيند . ساختار ادبى فكأن : از حروف مشبهة بالفعل كه مخفف شده است . بغتة : مصدر و در نقش حال است . آخر : اسم غير منصرف است و براى همين به جاى كسره ، فتحه گرفته است . شرح و تفسير ( فإنّ تقوى اللّه مفتاح سداد ) واژه « سداد » به معناى درستكارى در گفتار و كردار است . ( و ذخيرة معاد ) پرهيزگارى ، توشه براى روزى است كه همه انسان‌ها به حسابرسى و بازخواست سپرده شده و كيفر و پاداش مىبينند . ( و عتق من كلّ ملكة ) پرهيزكارى از اسارت و بندگى شهوات مىرهاند . ( و نجاة من كلّ هلكة بها ينجح الطّالب ) هركس كه رستگارى را بخواهد ، بايد راه پرهيزكارى را در پيش گيرد تا به خشنودى و پاداش خداوند دست يابد ( و ينجو الهارب ) و از عذاب و كيفر خداوند برهد . ( و تنال الرّغائب ) عطف تفسير بر فقره « ينجح الطالب » است . پيش از اين بارها و به تفصيل درباره پرهيزكارى سخن گفته شد . « 1 »

--> ( 1 ) . نك : شرح خطبه : 191 .